پارگی مینیسک گرید ۲ یکی از شایعترین آسیبهای زانو است که در MRI مشاهده میشود. این نوع آسیب بهعنوان پارگی داخلبافتی (Intrasubstance) شناخته میشود و خبر خوب این است که در اکثر موارد بدون نیاز به جراحی قابل درمان است. در این مقاله جامع، همه آنچه باید درباره پارگی مینیسک گرید ۲ بدانید را بررسی میکنیم.
مینیسک چیست و چه نقشی در زانو دارد؟
مینیسک یک غضروف C شکل است که مانند یک بالشتک ضربهگیر بین استخوان ران (فمور) و استخوان درشتنی (تیبیا) قرار دارد. در هر زانو دو مینیسک وجود دارد: مینیسک داخلی (Medial) و مینیسک خارجی (Lateral).
وظایف اصلی مینیسک:
- جذب ضربه و توزیع فشار در مفصل زانو
- ثابت نگه داشتن و پایداری مفصل زانو
- روانسازی حرکت مفصل
- محافظت از غضروف مفصلی در برابر ساییدگی
طبق مطالعات منتشر شده در Radiopaedia، سیستم درجهبندی پارگی مینیسک بر اساس MRI توسط Lotysch و همکاران معرفی شده است. در این سیستم، گرید ۲ بهعنوان آسیب داخلبافتی تعریف میشود که به سطح مفصلی نمیرسد.
پارگی مینیسک گرید ۲ چیست؟
در سیستم درجهبندی MRI، پارگیهای مینیسک به ۴ گرید (۰ تا ۳) تقسیم میشوند. گرید ۲ یک آسیب متوسط است که در آن سیگنال غیرطبیعی به داخل بافت مینیسک نفوذ کرده، اما به سطح مفصلی (بالا یا پایین) نرسیده است.
ویژگیهای گرید ۲:
- سیگنال غیرطبیعی خطی یا کلوخهای در MRI
- عدم رسیدن آسیب به سطح مفصلی
- نشاندهنده دژنراسیون یا تغییرات موکوئیدی
- معمولاً در آرتروسکوپی قابل مشاهده نیست
زیرگروههای گرید ۲ (2a، 2b، 2c)
طبق تحقیقات Dillon و همکاران، گرید ۲ به سه زیرگروه تقسیم میشود:
- گرید 2a: سیگنال نقطهای یا کوچک داخل مینیسک
- گرید 2b: سیگنال خطی افقی بدون رسیدن به سطح
- گرید 2c: سیگنال مثلثی یا گوهای گسترده (۵۰٪ احتمال پارگی واقعی در آرتروسکوپی)
جدول مقایسه گریدهای پارگی مینیسک
گرید | توضیحات MRI | شدت | نیاز به جراحی |
گرید ۰ | مینیسک طبیعی و سالم | بدون آسیب | خیر ❌ |
گرید ۱ | سیگنال نقطهای داخل مینیسک | خفیف | خیر ❌ |
گرید ۲ | سیگنال خطی بدون رسیدن به سطح مفصلی | متوسط | معمولاً خیر ⚠️ |
گرید ۳ | سیگنال به سطح مفصلی رسیده (پارگی کامل) | شدید | احتمالاً بله ✅ |
علائم پارگی مینیسک گرید ۲
علائم گرید ۲ معمولاً خفیف تا متوسط هستند و ممکن است برخی بیماران حتی علامتی نداشته باشند. طبق مطالعهای در سال ۲۰۰۸، حدود ۶۰٪ از بیماران با پارگی مینیسک علائمی مانند درد یا سفتی تجربه نمیکنند.
علائم شایع:
- درد مبهم در خط مفصلی زانو (بهویژه هنگام فعالیت)
- تورم خفیف تا متوسط پس از فعالیت ورزشی
- احساس سفتی بهویژه صبحها یا پس از نشستن طولانی
- درد هنگام خم کردن یا چرخاندن زانو
- ناراحتی هنگام بالا رفتن از پله
- احساس ناپایداری گاهبهگاه در زانو
💡 نکته مهم: برخلاف گرید ۳، در گرید ۲ معمولاً علائم قفل شدن زانو یا صدای تقتق وجود ندارد.
علل و عوامل خطر پارگی مینیسک گرید ۲
علل اصلی:
- دژنراسیون (تخریب تدریجی): با افزایش سن، مینیسک خاصیت ارتجاعی خود را از دست میدهد
- فشار مکرر: فعالیتهای تکراری مانند چمباتمه زدن یا زانو زدن
- آسیب ورزشی: چرخش ناگهانی زانو در ورزشهای فوتبال، بسکتبال، اسکی
- اضافهوزن: فشار بیش از حد روی مفصل زانو
عوامل خطر:
- سن بالای ۴۰ سال
- شاخص توده بدنی (BMI) بالا
- سابقه آسیب رباط صلیبی (ACL)
- فعالیتهای ورزشی پرتماس (فوتبال ۱۹٪، کشتی ۱۳٪، راگبی ۹٪)
تشخیص پارگی مینیسک گرید ۲
MRI (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی):
MRI استاندارد طلایی تشخیص پارگی مینیسک است. طبق مطالعات، دقت MRI در تشخیص پارگی مینیسک ۷۰ تا ۹۰ درصد است. در MRI:
- مینیسک سالم: بهصورت سیاه یکنواخت دیده میشود
- گرید ۲: خطوط سفید داخل مینیسک که به سطح نمیرسند
- گرید ۳: خطوط سفید که به سطح مفصلی میرسند
تستهای بالینی:
- تست مکموری (McMurray): چرخش زانو در حالت خم برای بررسی صدا یا درد
- تست تسالی (Thessaly): ایستادن روی یک پا و چرخش بدن با دقت بالاتر
- تست اپلی (Apley): فشار و چرخش زانو در حالت خوابیده روی شکم
درمان پارگی مینیسک گرید ۲
خبر خوب این است که پارگی مینیسک گرید ۲ در اکثر موارد بدون جراحی قابل درمان است. طبق تحقیقات Cedars-Sinai، گریدهای ۱ و ۲ معمولاً نیاز به جراحی ندارند و حتی در آرتروسکوپی قابل مشاهده نیستند.
۱. درمان محافظهکارانه (RICE):
- Rest (استراحت): پرهیز از فعالیتهای آسیبرسان
- Ice (یخ): کمپرس سرد ۲۰ دقیقه، چند بار در روز
- Compression (فشار): استفاده از زانوبند الاستیک
- Elevation (بالا نگه داشتن): قرار دادن پا بالاتر از سطح قلب برای کاهش تورم
۲. فیزیوتراپی و ورزش درمانی:
طبق مطالعه منتشر شده در Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy، یک برنامه ورزش درمانی ۱۲ هفتهای میتواند به اندازه جراحی در بیماران با پارگی دژنراتیو مینیسک مؤثر باشد.
تمرینات مفید:
- تمرین Quad Set: نشسته، زانو صاف، سفت کردن عضله چهارسر و فشار پشت زانو به زمین (۱۰ ثانیه نگهداری)
- بالا آوردن پای صاف: خوابیده به پشت، بالا آوردن پای صاف تا ۴۵ درجه (۱۰ تکرار)
- نیماسکات دیواری: تکیه به دیوار، خم کردن زانوها تا ۴۵ درجه و نگهداری
- تقویت همسترینگ: خوابیده روی شکم، خم کردن زانو به سمت باسن
- پرس ساق پا: ایستاده روی نوک پا بالا رفتن و پایین آمدن آرام
۳. تزریق PRP (پلاسمای غنی از پلاکت):
تزریق PRP یکی از بهترین درمانهای غیرجراحی برای گرید ۲ است. طبق مطالعه PMC:
- ۶۰٪ بیماران بهبود علائم درد را تجربه کردند
- ۴۰٪ بیماران کاهش اندازه ضایعه در MRI پیگیری داشتند
- ۶۰٪ بیماران افزایش فعالیت ورزشی را گزارش کردند
پروتکل تزریق PRP:
- ۳ جلسه تزریق با فاصله ۷ روز
- پرهیز از فعالیت سنگین ۴ هفته پس از آخرین تزریق
- عدم مصرف داروهای ضدالتهاب (NSAID) به مدت ۶ ماه
۴. داروها:
- مسکنها: استامینوفن برای کنترل درد
- ضدالتهابها: ایبوپروفن، ناپروکسن (کوتاهمدت)
- مکملها: گلوکزامین و کندروئیتین برای تغذیه غضروف
جدول مقایسه روشهای درمانی گرید ۲
روش درمان | میزان اثربخشی | مدت بهبود | هزینه تقریبی |
استراحت + یخ | ⭐⭐⭐ | ۲-۴ هفته | رایگان |
فیزیوتراپی | ⭐⭐⭐⭐ | ۴-۸ هفته | ۱-۳ میلیون تومان |
تزریق PRP | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ۴-۱۲ هفته | ۳-۸ میلیون تومان |
زانوبند طبی | ⭐⭐⭐ | کمکی | ۵۰۰ هزار-۲ میلیون |
آیا پارگی مینیسک گرید ۲ نیاز به جراحی دارد؟
در اکثر موارد خیر. طبق گزارش بیمارستان Cedars-Sinai، گریدهای ۱ و ۲ معمولاً پارگی واقعی محسوب نمیشوند و حتی در آرتروسکوپی قابل مشاهده نیستند.
در چه شرایطی جراحی لازم میشود؟
- عدم پاسخ به درمان محافظهکارانه پس از ۴-۶ هفته
- پیشرفت آسیب از گرید ۲ به گرید ۳ در MRI پیگیری
- قفل شدن مکرر زانو یا علائم مکانیکی شدید
- ورزشکار حرفهای با نیاز به بازگشت سریع
مدت زمان بهبود پارگی مینیسک گرید ۲
با درمان مناسب، پارگی مینیسک گرید ۲ معمولاً در ۴ تا ۸ هفته بهبود مییابد. این مدت به عوامل زیر بستگی دارد:
- سن بیمار: جوانترها سریعتر بهبود مییابند
- محل آسیب: ناحیه قرمز (با خونرسانی) سریعتر ترمیم میشود
- پایبندی به درمان: انجام منظم تمرینات فیزیوتراپی
- اجتناب از فعالیت زودهنگام: بازگشت زودرس به ورزش میتواند باعث تشدید شود
پیشگیری از تشدید پارگی مینیسک گرید ۲
- گرم کردن قبل از ورزش: ۱۰ دقیقه پیادهروی یا دوچرخه ثابت
- تقویت عضلات: عضلات چهارسر و همسترینگ قوی از زانو محافظت میکنند
- کنترل وزن: هر کیلو اضافهوزن = ۴ کیلو فشار اضافی روی زانو
- استفاده از کفش مناسب: کفش ورزشی با کفی جاذب شوک
- اجتناب از حرکات ناگهانی: چرخشهای سریع و توقفهای ناگهانی
سوالات متداول درباره پارگی مینیسک گرید ۲
آیا پارگی مینیسک گرید ۲ خودبهخود خوب میشود؟
در برخی موارد بله. طبق مطالعه PMC، برخی ضایعات گرید ۲ در MRI پیگیری بهبود یافته یا به گرید ۱ تبدیل شدهاند. اما بهبود کامل نیاز به استراحت، فیزیوتراپی و گاهی PRP دارد.
تفاوت گرید ۲ و گرید ۳ چیست؟
در گرید ۲ آسیب به سطح مفصلی نرسیده (پارگی ناقص)، اما در گرید ۳ سیگنال به سطح رسیده و پارگی کامل است. گرید ۳ معمولاً نیاز به جراحی دارد.
آیا با پارگی مینیسک گرید ۲ میتوان ورزش کرد؟
ورزشهای کمفشار مانند شنا و دوچرخهسواری مجاز هستند. اما ورزشهای پرفشار مانند فوتبال، بسکتبال و دو باید تا بهبود کامل محدود شوند.
تزریق PRP برای گرید ۲ مؤثر است؟
بله. طبق مطالعات، PRP در ۶۰٪ بیماران با گرید ۲ باعث بهبود علائم و در ۴۰٪ باعث کاهش اندازه ضایعه در MRI شده است.
چه زانوبندی برای گرید ۲ مناسب است؟
زانوبند الاستیک کمپرسی برای فعالیتهای روزمره و زانوبند لولایی (Hinged) برای ورزش توصیه میشود. حتماً با پزشک مشورت کنید.
آیا گرید ۲ میتواند به گرید ۳ تبدیل شود؟
بله، اگر درمان نشود یا زودتر از موعد به فعالیت سنگین برگردید. به همین دلیل رعایت استراحت و پروتکل درمانی بسیار مهم است.
جمعبندی:
پارگی مینیسک گرید ۲ یک آسیب متوسط است که در اکثر موارد بدون جراحی و با درمان محافظهکارانه قابل بهبود است. ترکیب استراحت، فیزیوتراپی، تمرینات تقویتی و در صورت نیاز تزریق PRP میتواند در ۴ تا ۸ هفته بهبود قابلتوجهی ایجاد کند. مهمترین نکته این است که صبور باشید، پروتکل درمانی را رعایت کنید و از بازگشت زودهنگام به فعالیتهای سنگین پرهیز کنید.
اگر علائم شما بهبود نیافت یا تشدید شد، حتماً به متخصص ارتوپد مراجعه کنید
